هالوتان و جامعه بیهوشی کشور، موضع گیری سایر رشته های تخصصی

جناب آقای دکتر شهاب الدین صدر

ریاست محترم سازمان نظام پزشکی

با سلام واحترام

همانطور که مطلع هستید در کشورهای پیشرفته، از هالوتان در بیهوشی بالغین – مگر در موارد خاص با اندیکاسیون مشخص و اثبات شده – استفاده نمی شود و این دارو با جایگزین ها ی مناسب دیگری که هپاتوتوکسیسیتی کمتری دارند، جایگزین شده است. اما متأسفاه این دارو همچنین در ایران بصورت وسیع در مراکز دولتی دانشگاهی و خصوصی در بیهوشی بالغین مورد استفاده قرار می گیرد و به تبع استفاده از آن هر ساله موارد متعددی از هپاتیت ناشی از هالوتان دیده می شود که علاوه بر تحمیل هزینه های سنگین بر سیستم بهداشتی، در برخی از موارد به مرگ بیمار منجر می گردد. همچنین مواردی از آسیب های کبدی به دنبال تماس شغلی با هالوتان در پرسنل پزشکی ازجمله متخصصین بیهوشی، جراحان و کارکنان آزمایشگاه ها نیز گزارش شده است.

براساس پژوهشی که امسال در مکز تحقیقات بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران به پایان رسید و در طی آن مشخصات 57 بیمار مبتلا به هپاتیت ناشی از هالوتان در فاصله سال های 1373 تا 1385 فقط در 3 بیمارستان شریعتی تهران و بیمارستان مهر تهارن و بیمارستان نمازی شیراز بررسی شد، مشخص گردید که هالوتان تنها عامل مرگ در 7 بیمار (13%) بوده و بقیه بیماران نیز مدت ها بستری و یا تحت مراقبت سرپایی بوده اند. بدیهی است که این مطالعه اگر بصورت آینده نگر در سطح کل کشور انجام شود تعداد هپاتیت ناشی از هالوتان و مرگ ناشی از آن تا 20 برابر افزایش خواهد یافت.

همچنین نتیجه این مطالعه نشان داد باوجود اینکه در مورد استفاده از هالوتان دستورالعمل های بین المللی وجود دارد، ولی در بسیاری از موارد این دستورالعمل ها توسط متخصصین بیهوشی در کشور ما رعایت نمی شود. لذا به منظور کاهش هپاتیت ناشی از هالوتان راهکارهای زیر پیشنهاد می گردد:

1- مؤثرترین را ه پیشگیرزی از هپاتیت ناشی از هالوتان عدم استفاده آن در بالغین است.

2- توصیه می شود که دستورالعمل زیر به تمامی مراکز دولتی، دانشگاهی و خصوصی که در آنها بیهوشی عمومی داده می شود ارسال گردد و از متخصصین بیهوشی نیز خواسته شود تا به آنها عمل نمایند.

لطفا در موارد بیهوشی عمومی در بالغین به موراد زیر توجه کنید:

*- سابقه واکنش به هالوتان در بیهوشی قبلی (زردی، تب، تهوع و ... پس از عمل با علت ناشناخته)

*- سابقه تماس مکرر با هالوتان (به ویژه فاصله کمتر از 6 هفته تا آخرین تماس)

*- سابقه فامیلی هپاتیت هالوتان و یا واکنش به هالوتان

درصورت وجود دو مورد یا بیشتر از مواردزیر استفاده از هالوتان توصیه نمی شود و بیمار در گروه پرخطر قرار می گیرد.

- جنس مونث

- سن میانه ( بیشتر و مساوی 40)

- چاقی (BMI بیشتر و مساوی 28)

- سابقه مصرف داروهای القا کننده آنزیم های کبدی (فنوباربیتال، فنی توئین) و داروهایی نظیر ایزونیازید، اتانول و استن

- درصورت بروز زردی، تب، تهوع، دردناک شدن کبد، بثورات جلدی و اختلالات غیراختصاصی دستگاه گوارش بدون علت مشخص، در فاصله 3 تا 7 روز پس از بیهوشی عمومی، بیمار از نظر ابتلا به هپاتیت ناشی از هالوتان موردبررسی قرار گیرد.

- درصورت شک به هپاتیت ناشی از هالوتان، بیمار از نظر بروز نارسایی کبدی، از نزدیک تحت مراقبت قرار گیرد و با سرویس های دخلی- گوارش و جراحی به مظور پیوند کبد مشاوره شود.

دکتر رضا ملک زاده

دبیر انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران